İslâm’dan Sonra İran’ın İlk Kadın Yöneticisi: Seyyîde Hâtûn

Abstract

Ataerkil toplumlarda kadın yöneticilerinin sayısı oldukça azdır. Bu durum, erkek egemenliğinin hâkim olduğu İslâm sonrası İran’da da geçerli idi. Bununla birlikte, kişisel özellikleri itibariyle ön plana çıkan bazı kadınlar yönetimde söz sahibi olabilmeyi başarmıştır. Bu kadınlardan bir tanesi İslam’dan sonra İran’da ilk kadın yönetici olmaya muvaffak olan Seyyîde Hâtûn’dur. Seyyîde Hâtûn her ne kadar, resmi olarak yönetici olarak görünmese de fiili olarak kocası Fahrüddevle’den sonra 31 yıl boyunca Büveyhîler’in Cibâl kolunun Rey şubesini idare etmeye başarmıştır. 387/997-419/1028 yılları arasında oğlu Mecdüddevle’yi denetim altına alarak Rey şehrinin idaresini üstlenmiş ve kendisine karşı yapılan iç ve dış saldırıları bertaraf etmiştir. Bu çalışmada, İslâm’dan sonra İran’ın ilk kadın idarecisi olan Seyyîde Hâtûn zamanında meydana gelen dâhilî ve hâricî hâdiselerin yanında Seyyîde Hâtûn şahsi yaşamı ve özellikleri hakkında bilgi verilmektedir.