MÂTÜRÎDÎ’DE SİYASET DÜŞÜNCESİ

Abstract

Bu makalede Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin siyaset anlayış ele alınacaktır. Bu mesele Kur’ân’da kuramsal düzeyde yer almasa da çeşitli ayetlerde yer alan şûra, ehliyet, adalet ve ulû’l-emr siyasete ilişkin ıstılahlardır. Mâtürîdî’nin söz konusu terimlere dair yorumlarını incelemek, onun siyaset düşüncesini anlamada bizlere yardımcı olacaktır. Onun siyaset felsefesi ve yönetim ilkeleri bir yandan dini bir karakter taşırken, diğer yandan aklî temellere dayanır. Ayrıca tarihî örnekler ve sosyolojik yaklaşımlar da onun bu konudaki görüşünü belirleyen etkenlerdendir. Mâtürîdî’de devlet yöneticisinin özellikleri siyasi idarenin temelleriyle ilişkilidir. Adalet, liyâkat ve danışma bunun aslî parçalarıdır. Devlet yöneticisinin Şiî imâmet düşüncesinin aksine mutlak ve masum olmadığı görüşü, Mâtürîdî’nin imâmet konusunda Şia’nın görüşünü bildiği ve ona karşı çıktığını gösterir. İmamet meselesinde rivayetleri göz ardı etmemiş olan Mâtürîdî’nin siyaset görüşü nakil ve akıl üzerine bina edilmiş görünmektedir. Bu makalede Mâtürîdî’nin siyasi nitelikteki kavramlara dair yorumları nitel araştırma yöntemi ile analiz edilecektir. Başta onun söz konusu kavramları değerlendirdiği Te’vîlâtü’l-Kur’ân adlı eseri ve temel Mâtürîdî kaynakları incelenecektir.